เศษอาหารติดซอกฟันที่เดิมบ่อย อาจเกี่ยวกับจุดสัมผัสระหว่างฟัน งานอุดหรือครอบฟันเดิม รอยผุ หรือสภาพเหงือก การนำเศษอาหารออกช่วยดูแลเฉพาะหน้า แต่หากเกิดขึ้นซ้ำควรนัดตรวจหาสาเหตุ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นฟันผุหรือต้องอุดปิดช่องฟันทันที
หากคุณต้องคอยนำเศษอาหารออกจากซอกฟันเดิมหลังมื้ออาหาร แม้ไม่มีอาการปวด ก็ควรจดตำแหน่งไว้เพื่อแจ้งทันตแพทย์ ระหว่างนี้ควรทำความสะอาดอย่างเบามือ และหยุดหากอุปกรณ์ติดขัดหรือทำให้เจ็บ
ทำไมอาหารจึงติดซ้ำที่ซอกเดิม
ฟันซี่ที่อยู่ติดกันมีบริเวณที่สัมผัสกัน ซึ่งช่วยลดการอัดอาหารลงระหว่างฟันขณะเคี้ยว หากบริเวณนี้เปลี่ยนไปหรือช่องใกล้เหงือกเปิดกว้างขึ้น เศษอาหารอาจเข้าไปค้างได้ง่ายขึ้น แม้จะแปรงฟันอย่างสม่ำเสมอแล้วก็ตาม
| สิ่งที่ทันตแพทย์อาจตรวจพบ | เกี่ยวข้องกับอาหารติดอย่างไร | สิ่งที่ต้องประเมินต่อ |
|---|---|---|
| จุดสัมผัสระหว่างฟันหลวมหรือเปิด | อาหารอาจถูกแรงเคี้ยวดันลงในซอก | ตำแหน่งฟัน จุดสัมผัส และการสบฟัน |
| รูปร่างหรือจุดสัมผัสของงานอุดหรือครอบฟันไม่เหมาะสม | อาจมีบริเวณที่อาหารเข้าไปค้างซ้ำ | สภาพงานเดิมและความจำเป็นในการแก้ไข |
| มีรอยผุบริเวณด้านข้างฟัน | รอยผุอาจทำให้รูปร่างฟันหรือจุดสัมผัสเปลี่ยน | มีรูหรือไม่ ลึกเพียงใด และควรดูแลแบบใด |
| เหงือกร่นหรือเนื้อเหงือกระหว่างฟันลดลง | ช่องบริเวณใกล้เหงือกอาจเปิดให้อาหารเข้าไปค้าง | สุขภาพเหงือกและเนื้อเยื่อที่พยุงฟัน |
ตารางนี้เป็นแนวทางทำความเข้าใจ ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยด้วยตัวเอง สาเหตุอาจมีมากกว่าหนึ่งอย่าง และความรู้สึกว่าไหมผ่านง่ายหรือฝืดเพียงอย่างเดียวก็ยังบอกสาเหตุไม่ได้
เมื่อเศษอาหารติด ควรเอาออกอย่างไร
- บ้วนปากด้วยน้ำอุ่นอย่างเบามือ เพื่อช่วยชะล้างเศษอาหารที่หลวมออกก่อน
- ลองใช้ไหมขัดฟันอย่างนุ่มนวล ค่อย ๆ ขยับไหมผ่านระหว่างฟัน ระวังไม่ให้ไหมดีดกระแทกเหงือก โอบไหมแนบกับด้านข้างฟันเป็นรูปตัว C แล้วเลื่อนขึ้นลงเบา ๆ เพื่อทำความสะอาดทั้งสองด้านของซอกนั้น
- หากเอาไม่ออก ให้หยุดฝืนและติดต่อทันตแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อไหมติดขัด ใช้แล้วเจ็บ หรือยังรู้สึกมีสิ่งค้างอยู่ ไม่ควรพยายามแคะซ้ำจนเหงือกเป็นแผล
อย่าใช้ของแหลม เช่น เข็มหรือลวด แทงเข้าไปในซอกฟัน และไม่ควรกรอ ขัดแต่งฟัน หรือใช้วัสดุอุดฟันด้วยตัวเอง หากเคยได้รับคำแนะนำให้ใช้อุปกรณ์เฉพาะบริเวณงานทันตกรรม ให้ใช้ตามวิธีที่ทันตแพทย์สอนไว้
แม้จะเอาเศษอาหารออกได้แล้ว คุณยังควรทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน และแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละสองครั้ง เพราะบริเวณนี้อาจมีคราบจุลินทรีย์แม้มองไม่เห็นเศษอาหาร หากรู้สึกว่าใช้อุปกรณ์ไม่ถนัด ให้ทันตแพทย์ช่วยเลือกและแนะนำวิธีใช้ที่เหมาะสม
ติดซ้ำแบบไหนควรนัดตรวจ และรักษาอย่างไร
หากเศษอาหารติดซอกฟันจุดเดิมบ่อยครั้ง ควรนัดตรวจหาสาเหตุแม้จะเอาออกได้ทุกครั้ง โดยเฉพาะเมื่อเริ่มมีอาการหลังอุดหรือครอบฟัน มีเลือดออกซ้ำ เหงือกบวม หรือปวดต่อเนื่องหลังเอาเศษอาหารออก ไม่จำเป็นต้องรอจนปวดมาก
ทันตแพทย์จะประเมินจุดสัมผัส สภาพฟัน งานบูรณะเดิม การสบฟัน และสุขภาพเหงือก อาจตรวจร่องเหงือกหรือใช้ภาพเอกซเรย์ประกอบตามข้อบ่งชี้ เพื่อแยกว่าปัญหาอยู่ที่รูปร่างฟัน รอยผุ หรือเนื้อเยื่อรอบฟัน
การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ตรวจพบ หากงานบูรณะเดิมมีปัญหา อาจต้องแก้ไขหรือทำใหม่ตามสภาพ หากมีรอยผุ การดูแลขึ้นกับระยะและความลึก ส่วนโรคเหงือกต้องได้รับการดูแลตามความรุนแรง ควบคู่กับการทำความสะอาดที่เหมาะสม การเติมวัสดุปิดช่องไม่ใช่คำตอบสำหรับทุกคน และบางรายอาจต้องดูแลมากกว่าหนึ่งสาเหตุ
จด 4 ข้อนี้ก่อนมาพบทันตแพทย์
- ติดซอกไหน และเริ่มเมื่อไร
- ติดบ่อยแค่ไหน เอาออกได้ไหม
- มีปวด บวม หรือเลือดออกไหม
- จุดนี้เคยอุดหรือครอบฟันไหม
นำอุปกรณ์ทำความสะอาดที่ใช้อยู่มาด้วยได้ เพื่อให้ทันตแพทย์ดูวิธีใช้ พร้อมทั้งแจ้งโรคประจำตัว ยาที่ใช้ และประวัติแพ้ยาก่อนรับการรักษา
หากมีหนอง ปวดมาก ใบหน้าหรือขากรรไกรบวม หรือมีไข้ร่วมกับอาการทางฟัน ให้ติดต่อทันตแพทย์เพื่อรับการตรวจเร่งด่วน ไม่ควรคิดว่าเป็นเพียงอาหารติด หากบวมมากในปาก หรือหายใจ กลืน หรือพูดลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที
คำถามที่พบบ่อย
อาหารติดที่เดิมแต่ไม่ปวด แปลว่าไม่มีฟันผุใช่ไหม
ยังสรุปไม่ได้ เพราะฟันผุระยะแรกอาจไม่มีอาการ ขณะเดียวกันอาหารติดก็อาจมาจากจุดสัมผัสหรือเหงือกได้ การตรวจจะช่วยแยกสาเหตุและวางแผนดูแลโดยไม่อุดฟันเกินความจำเป็น
ใช้ไหมขัดฟันทุกวันแล้ว ทำไมยังติดซ้ำ
ไหมขัดฟันช่วยนำเศษอาหารและคราบจุลินทรีย์ออก แต่ไม่ได้เปลี่ยนรูปร่างฟันหรือซ่อมงานบูรณะเดิม หากยังติดจุดเดิม ควรตรวจหาสาเหตุ ไม่ต้องเพิ่มแรงขัดเพื่อพยายามแก้ปัญหา
เอาเศษอาหารออกแล้ว แต่ยังปวด ต้องทำอย่างไร
ควรติดต่อทันตแพทย์ เพราะยังแยกไม่ได้ว่าเป็นการระคายเคืองจากอาหารหรือการแคะ หรือมีปัญหาที่ฟันและเหงือกร่วมด้วย ระหว่างรอตรวจอย่าแคะซ้ำ หากปวดมาก บวม หรือมีหนอง ให้แจ้งคลินิกเพื่อประเมินความเร่งด่วน
หากมีเศษอาหารติดซอกฟันจุดเดิมบ่อยครั้ง สามารถนัดตรวจหาสาเหตุที่ Evercare Dental ได้ทาง LINE @evercaredental
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
- American Dental Association — Dental Emergencies
- American Dental Association — Flossing
- NHS — Tooth decay
- NIDCR — Periodontal (Gum) Disease
- NHS — Dental abscess
- Radafshar และคณะ (2020) — งานวิจัยการแก้ไขงานบูรณะที่มีอาหารติดซอกฟัน
- Li และคณะ (2016) — งานวิจัยอาหารติดซอกฟันที่มีจุดสัมผัสเปิด
- วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)
(บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากทันตแพทย์)
