ใช้ไหมขัดฟันแล้วเลือดออกเล็กน้อย ไม่ได้แปลว่าต้องเลิกทำความสะอาดซอกฟัน แต่ควรสังเกตว่าเราใช้แรงขัดมากเกินไป หรือมีเหงือกอักเสบอยู่หรือไม่ หากเลือดหยุดได้เร็วและไม่มีอาการรุนแรง ให้ลองปรับวิธีใช้ให้เบามือลง ส่วนอาการเลือดออกซ้ำ เจ็บ หรือบวม ควรให้ทันตแพทย์ช่วยตรวจหาสาเหตุ
การเห็นเลือดบนเส้นไหมอาจทำให้หลายคนกังวลจนไม่กล้าใช้ต่อ สิ่งสำคัญคือการไม่ฝืนกดไหมกระแทกเหงือก และไม่ควรมองว่าเลือดออกทุกครั้งเป็นเรื่องปกติที่ต้องทน
เลือดออกหลังใช้ไหมขัดฟันเกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือ คราบจุลินทรีย์สะสมบริเวณขอบเหงือกจนเหงือกอักเสบ จึงทำให้มีเลือดออกเมื่อแปรงฟันหรือทำความสะอาดซอกฟัน อาจมีอาการเหงือกแดง บวม หรือมีกลิ่นปากร่วมด้วย ขณะเดียวกัน การกระแทกไหมลงบนเหงือกหรือขัดแรงเกินไปก็ทำให้เนื้อเยื่อบาดเจ็บได้ จึงแยกสาเหตุจากเลือดบนเส้นไหมเพียงอย่างเดียวไม่ได้
สำหรับคนที่เพิ่งเริ่มใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ อาจมีเลือดซึมได้ในช่วงแรก และมักจะลดลงภายในประมาณหนึ่งสัปดาห์ แต่ระยะเวลานี้ไม่ใช่ตัวกำหนดว่าทุกคนต้องหาย หรือเป็นเหตุผลให้รอดูอาการทั้งที่อาการแย่ลง หากมีเลือดออกเป็นประจำหรือรู้สึกกังวล สามารถนัดตรวจได้เลย
ยาบางชนิด เช่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนระหว่างตั้งครรภ์ อาจเกี่ยวข้องกับเลือดออกง่ายขึ้น ควรแจ้งข้อมูลเหล่านี้ให้ทันตแพทย์ทราบ และอย่าสรุปว่าเกิดจากไหมขัดฟันเพียงอย่างเดียว
ควรใช้ต่อ หยุดฝืน หรือรีบพบหมอฟัน
การสังเกตลักษณะอาการเบื้องต้น ช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรดูแลอย่างไรต่อไป แต่ตารางนี้ไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคเหงือกแทนการตรวจได้
| ลักษณะที่สังเกตได้ | ควรทำอย่างไร |
|---|---|
| เลือดซึมเล็กน้อย หยุดเร็ว ไม่มีปวดหรือบวมมาก | ปรับแรงและวิธีใช้ไหมให้เบามือ ทำความสะอาดซอกฟันต่ออย่างสม่ำเสมอ หากเกิดซ้ำหรือกังวลให้นัดตรวจ |
| เจ็บแปลบทันทีที่กดไหม หรือรู้สึกว่าไหมกระแทกเหงือก | หยุดฝืนบริเวณนั้น ปรับวิธี ไม่ขัดซ้ำเพื่อให้เลือดออก หากยังเจ็บให้ทันตแพทย์ช่วยตรวจและสอนวิธีใช้ |
| เลือดออกซ้ำ ไม่ดีขึ้น หรือมีเหงือกบวมแดงและกลิ่นปากร่วมด้วย | นัดตรวจเหงือกและประเมินการทำความสะอาด ไม่เพิ่มแรงขัดเพื่อหวังแก้ปัญหา |
| เหงือกปวดบวมมาก หรือฟันเริ่มโยก | ติดต่อทันตแพทย์เพื่อรับการตรวจเร่งด่วน |
หากเลือดยังซึมอยู่ อาจใช้ผ้าก๊อซสะอาดชุบน้ำเย็นกดตรงเหงือกบริเวณที่เลือดออก หากเลือดหยุดยากควรติดต่อแพทย์หรือทันตแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่กำลังใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
ถ้าเลือดออกมากและไม่หยุด หรือปากหรือคอบวมรุนแรงจนหายใจลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที
ใช้ไหมอย่างไรให้เบามือ และเตรียมอะไรไปบอกทันตแพทย์
ควรทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน ควบคู่กับการแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละสองครั้ง เลือกเวลาที่สะดวกและทำได้ต่อเนื่อง เช่น ก่อนแปรงฟันช่วงเย็น แล้วค่อย ๆ ฝึกควบคุมไหมขัดฟันตามขั้นตอนนี้
- จับไหมให้กระชับ แล้วค่อย ๆ เลื่อนผ่านจุดที่ฟันชิดกัน ไม่ดีดหรือกระแทกลงบนเหงือก
- โอบไหมแนบด้านข้างฟันเป็นรูปตัว C แล้วเลื่อนเข้าใต้ขอบเหงือกอย่างนุ่มนวล ไม่ฝืนกดลึก
- ขยับขึ้นลงตามผิวฟันเบา ๆ แล้วทำความสะอาดด้านข้างของฟันอีกซี่ที่อยู่ในซอกเดียวกัน
- ทำต่อจนครบทุกซอกและด้านหลังฟันซี่สุดท้าย หากยังเจ็บหรือควบคุมไหมไม่ได้ ให้ขอคำแนะนำจากทันตแพทย์
ถ้าซอกฟันกว้าง แปรงซอกฟันอาจเป็นอีกทางเลือก โดยให้ทันตแพทย์ช่วยเลือกขนาดที่พอดี การเปลี่ยนอุปกรณ์ไม่ได้บอกสาเหตุของเลือดออก และไม่ทดแทนการตรวจเมื่ออาการยังเป็นซ้ำ
เช็ก 5 ข้อก่อนนัดตรวจ
- เลือดออกจุดเดียวหรือหลายซอก
- เริ่มมีอาการเมื่อไร เป็นซ้ำหรือหยุดยากไหม
- มีอาการปวด บวม กลิ่นปาก หรือฟันโยกไหม
- ใช้ไหมแบบไหน และเจ็บตอนกดไหมหรือไม่
- ใช้ยาอะไร มีโรคประจำตัวหรือตั้งครรภ์ไหม
ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้เล่าอาการได้ชัดเจนขึ้น อาจนำอุปกรณ์ที่ใช้อยู่ไปให้ทันตแพทย์ดูด้วย และหากสงสัยว่าอาการเกี่ยวข้องกับยาที่ใช้ อย่าหยุดหรือปรับยาเอง ให้ปรึกษาผู้สั่งยาเพื่อประเมินอย่างเหมาะสม
คำถามที่พบบ่อย
ไม่เจ็บ แต่มีเลือดทุกครั้ง ต้องตรวจไหม?
ควรนัดตรวจ แม้จะไม่มีอาการปวด เพราะการที่เลือดออกซ้ำอาจเกี่ยวข้องกับโรคเหงือก ไม่ควรใช้ความเจ็บปวดเป็นเกณฑ์เดียวในการตัดสินใจว่าจะมาพบหมอฟันหรือไม่
แปรงฟันอย่างเดียวแทนไหมขัดฟันได้ไหม?
การแปรงฟันทำความสะอาดบริเวณระหว่างซอกฟันได้ไม่ทั่วถึง จึงควรทำความสะอาดซอกฟันทุกวันด้วยอุปกรณ์ที่เหมาะกับช่องฟัน หากใช้ไหมแล้วเจ็บ สามารถให้ทันตแพทย์ช่วยปรับวิธีหรือเลือกอุปกรณ์ที่เหมาะสมได้
ใช้ไหมทุกวันแล้ว ยังต้องขูดหินปูนไหม?
ไหมขัดฟันช่วยขจัดคราบจุลินทรีย์ได้ แต่ไม่สามารถเอาหินปูนที่แข็งแล้วออกได้ ทันตแพทย์จำเป็นต้องตรวจว่ามีหินปูนหรือโรคเหงือกที่ต้องรักษาหรือไม่ และวางแผนการดูแลให้เหมาะกับสภาพช่องปากของแต่ละคน
หากใช้ไหมแล้วเลือดออกซ้ำ หรือต้องการให้ทันตแพทย์ช่วยตรวจวิธีทำความสะอาดซอกฟัน สามารถนัดตรวจที่ Evercare Dental ถนนวิทยุได้ทาง LINE @evercaredental
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
- American Dental Association — Bleeding Gums
- American Dental Association — Flossing
- NHS — Gum disease
- NHS — How to keep your teeth clean
- MedlinePlus — Bleeding gums
- NHS — Emergency or urgent dental care
- วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)
(ข้อมูลนี้ใช้ประกอบความเข้าใจ ไม่แทนการตรวจวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากทันตแพทย์)
