เหงือกอักเสบเรื้อรัง ขูดหินปูนอย่างเดียวพอไหม?

หากเป็นเหงือกอักเสบจากคราบจุลินทรีย์และยังไม่มีการสูญเสียเนื้อเยื่อพยุงฟัน การขูดหินปูนร่วมกับดูแลความสะอาดทุกวันอาจเพียงพอ แต่หากมีโรคปริทันต์อักเสบ อาจต้องทำความสะอาดลึกใต้เหงือกและรักษาเพิ่มเติมตามผลตรวจ การขูดหินปูนเพียงครั้งเดียวจึงไม่ใช่คำตอบสำหรับทุกคน โดยเฉพาะเมื่อมีอาการเหงือกบวมหรือเลือดออกเป็น ๆ หาย ๆ

เหงือกอักเสบเรื้อรัง ต้องตรวจอะไรให้ชัดก่อน?

คำว่า “เรื้อรัง” มักใช้เรียกอาการที่เป็นมานานหรือกลับเป็นซ้ำ แต่ยังบอกไม่ได้ว่าความรุนแรงของโรคอยู่ในระดับใด เหงือกอักเสบ คือการอักเสบที่จำกัดอยู่บริเวณเหงือก ส่วน ปริทันต์อักเสบ มีการทำลายเนื้อเยื่อพยุงฟันและกระดูกเบ้าฟันร่วมด้วย การรักษาช่วยควบคุมโรคได้ แต่ไม่ได้ทำให้กระดูกที่สูญเสียไปแล้วกลับคืนมาได้ทั้งหมดด้วยการขูดหินปูน

ทันตแพทย์จะตรวจดูการอักเสบ เลือดออก เหงือกร่น และฟันโยก รวมถึงวัดช่องระหว่างเหงือกกับฟันหรือ “ร่องเหงือก” และอาจถ่ายเอกซเรย์เพื่อประเมินสภาพกระดูก การดูสีเหงือกหรือปริมาณหินปูนด้วยตัวเองหน้ากระจกจึงใช้ตัดสินเองไม่ได้ แม้จะไม่มีอาการปวดก็ควรพบทันตแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติอย่างต่อเนื่อง

โมเดลฟันและเหงือกจำลองที่มีคราบหินปูน พร้อมแปรงสีฟันและแปรงซอกฟัน ประกอบการอธิบายว่าหินปูนแข็งแปรงเอาออกไม่ได้ และต้องดูแลความสะอาดทุกวัน

เมื่อไรขูดหินปูนอาจพอ และเมื่อไรต้องรักษาเพิ่ม?

คราบจุลินทรีย์เป็นคราบแบคทีเรียที่ต้องทำความสะอาดออกทุกวัน เมื่อแข็งเป็นหินปูนแล้ว การแปรงฟันจะไม่สามารถเอาออกได้ การขูดหินปูนช่วยกำจัดคราบแข็งเหล่านี้ แต่ต้องดูแลความสะอาดที่บ้านควบคู่กันเพื่อควบคุมคราบใหม่

สิ่งที่ทันตแพทย์ตรวจพบ	แนวทางที่อาจเหมาะสม	สิ่งที่ต้องทำต่อ
เหงือกอักเสบจากคราบจุลินทรีย์ ยังไม่มีการสูญเสียเนื้อเยื่อพยุงฟัน	ทำความสะอาดและขูดหินปูนร่วมกับดูแลที่บ้าน	ตรวจว่าการอักเสบลดลงและทำความสะอาดได้ทั่วถึง
ปริทันต์อักเสบ มีร่องลึกและสูญเสียกระดูกรอบฟัน	ขูดหินปูนและเกลารากฟันในบริเวณที่จำเป็น	ประเมินการหายของเหงือกและวัดร่องลึกซ้ำ
หลังรักษายังมีร่องลึกหรือการอักเสบคงอยู่	ประเมินการรักษาเพิ่มหรือส่งต่อทันตแพทย์ด้านปริทันต์ บางรายอาจต้องผ่าตัด	วางแผนดูแลต่อเนื่องตามความรุนแรงและผลตอบสนอง

การเกลารากฟัน เป็นส่วนหนึ่งของการทำความสะอาดลึกบริเวณผิวรากฟันใต้เหงือก ใช้เมื่อผลตรวจบ่งชี้ว่าจำเป็น โดยอาจต้องแบ่งทำหลายครั้งและใช้ยาชาเฉพาะที่ร่วมด้วย จึงไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่มีเลือดออกตามไรฟันจะต้องเกลารากฟันหรือผ่าตัด

หากมีอาการอักเสบซ้ำจุดเดิม ทันตแพทย์อาจตรวจหาบริเวณที่มีเศษอาหารติด หรือขอบวัสดุอุดฟันที่ทำความสะอาดยาก การแก้ไขจุดเหล่านี้อาจสำคัญพอ ๆ กับการกำจัดหินปูน

ดูแลอย่างไร และอาการแบบไหนไม่ควรรอ?

ควรแปรงฟันด้วยแปรงขนนุ่มและยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้ง พร้อมทำความสะอาดซอกฟันทุกวันด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันที่เหมาะกับช่องฟัน หากรู้สึกเจ็บหรือใช้อุปกรณ์ไม่ถนัด ให้ทันตแพทย์ช่วยแนะนำวิธีและปรับขนาดอุปกรณ์

ก่อนถึงวันนัดหมาย ลองจดข้อมูลเหล่านี้ไว้แจ้งทันตแพทย์:

บวมหรือเลือดออกตรงไหน เริ่มเป็นตั้งแต่เมื่อไร
ขูดหินปูนครั้งล่าสุดเมื่อไร และอาการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง
มีเหงือกร่น ฟันโยก หรือเจ็บเวลาเคี้ยวอาหารไหม
มีหนอง ไข้ หรือหน้าบวมร่วมด้วยหรือไม่
มีโรคประจำตัว ใช้ยาอะไรอยู่ หรือสูบบุหรี่ไหม

ควรแจ้งประวัติแพ้ยา การตั้งครรภ์ และโรคเบาหวานให้ทันตแพทย์ทราบด้วย ปัจจัยสุขภาพและการสูบบุหรี่อาจมีผลต่อโรคเหงือกและการรักษา อย่าหยุดยาประจำเอง ให้ผู้รักษาประเมินร่วมกัน

หากมีเลือดออกหรือเหงือกบวมซ้ำ ควรนัดตรวจ หากปวดบวมมาก ฟันเริ่มโยก มีหนอง หรือมีไข้ร่วมกับหน้าบวม ให้ติดต่อทันตแพทย์เพื่อขอคิวเร่งด่วน หากหายใจ พูด หรือกลืนลำบาก บวมในปากมาก อ้าปากลำบากมาก บวมหรือปวดรอบตา หรือมองเห็นผิดปกติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

คำถามที่พบบ่อย

ขูดหินปูนแล้วทำไมยังมีเลือดออก?

หลังทำความสะอาดลึก อาจมีเหงือกระบมหรือเลือดออกได้ในช่วงแรก แต่หากอาการไม่ดีขึ้น กลับเป็นซ้ำ หรือแย่ลง ควรติดต่อกลับไปตรวจ เพราะอาจยังมีการอักเสบหรือมีปัจจัยอื่นที่ต้องรักษาต่อ การนัดประเมินผลช่วยแยกว่าต้องปรับวิธีดูแลตัวเองหรือรักษาเพิ่มเติม

ใช้น้ำยาบ้วนปากแทนการขูดหินปูนได้ไหม?

ไม่ได้ น้ำยาบ้วนปากไม่สามารถขจัดหินปูนแข็งแทนเครื่องมือทันตกรรม และไม่สามารถทดแทนการแปรงฟันหรือทำความสะอาดซอกฟัน หากจำเป็น ทันตแพทย์อาจแนะนำผลิตภัณฑ์เป็นตัวเสริมตามสภาพช่องปาก

ต้องกลับมาตรวจเมื่อไร ถ้าเหงือกดูดีขึ้นแล้ว?

ควรกลับมาตรวจตามนัด แม้อาการจะลดลงแล้วก็ตาม ทันตแพทย์ยังต้องประเมินการอักเสบและร่องเหงือก ระยะนัดขึ้นอยู่กับระดับโรค ผลการรักษา และปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน ไม่ควรรอจนถึงรอบขูดหินปูนปกติหากมีอาการผิดปกติก่อนถึงวันนัด

หากมีอาการฉุกเฉินข้างต้น ให้ไปโรงพยาบาลทันทีโดยไม่รอข้อความตอบกลับ

แหล่งอ้างอิง

ทันตแพทย์ผู้ตรวจทานบทความ

ทพญ.กนกสิริ จริยเศรษฐพงศ์ (หมอปันปัน)

วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)

นัดปรึกษาคุณหมอ →

(บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำจากทันตแพทย์ การรักษาขึ้นอยู่กับสภาพช่องปากและสุขภาพของแต่ละบุคคล)

แผนที่คลินิก · ใกล้ BTS เพลินจิต

ปรึกษาปัญหาฟันฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย