นอนกัดฟันต้องใส่เฝือกสบฟันไหม ช่วยอะไรและมีข้อจำกัดอย่างไร

Q: ใส่แล้วเจ็บ ต้องฝืนใส่ให้ชินไหม

หากใส่เฝือกแล้วรู้สึกเจ็บ ให้หยุดใช้และติดต่อทันตแพทย์ เพื่อตรวจอุปกรณ์และอาการ ไม่ควรฝืนใส่ต่อ เฝือกที่ใช้เพื่อดูแลปัญหานี้ไม่ควรถูกออกแบบให้เปลี่ยนการสบฟันอย่างถาวร หากรู้สึกว่าฟันสบกันเปลี่ยนไป ควรแจ้งทันตแพทย์ด้วย

ผู้ที่นอนกัดฟันไม่จำเป็นต้องใส่เฝือกสบฟันทุกคน แต่หากคุณเริ่มสังเกตว่ามีฟันสึก บิ่น เสียวฟัน หรือเมื่อยกราม ควรให้ทันตแพทย์ช่วยตรวจประเมินว่าต้องปกป้องฟันและดูแลอะไรเพิ่มเติม เฝือกสบฟันทำหน้าที่คั่นผิวฟันบนและล่างเพื่อช่วยลดความเสียหายจากการบดถู แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะหยุดกัดฟันหรือแก้สาเหตุทั้งหมดได้

เมื่อไรควรพิจารณาใส่เฝือกสบฟัน

การกัดฟันเกิดขึ้นได้ทั้งตอนหลับและตอนตื่น เช่น การเผลอขบฟันแน่นเวลาตั้งใจทำงาน บางคนอาจไม่รู้ตัวจนคนใกล้ตัวได้ยินเสียงตอนนอน หรือทันตแพทย์ตรวจพบรอยสึกบนผิวฟัน หากอาการยังไม่รุนแรง อาจยังไม่ต้องรักษา แต่ควรตรวจติดตามสุขภาพฟันตามคำแนะนำ

ทันตแพทย์จะพูดคุยถึงช่วงเวลาที่คุณมีอาการ พร้อมตรวจฟัน วัสดุบูรณะ เช่น วัสดุอุดฟัน รวมถึงกล้ามเนื้อและขากรรไกรบริเวณที่เจ็บ เพื่อประเมินว่าเฝือกสบฟันมีประโยชน์หรือควรดูแลปัญหาอื่นร่วมด้วย อาการปวดกรามหรือเสียวฟันเพียงอย่างเดียวยังบอกไม่ได้ว่าเกิดจากการกัดฟัน จึงควรตรวจหาสาเหตุก่อนเลือกอุปกรณ์มาใส่เอง

หากมีคนใกล้ตัวทักว่าคุณกัดฟันเวลานอน แม้จะยังไม่มีอาการปวด ก็สามารถนัดตรวจได้ โดยจดช่วงเวลาและความถี่ที่สังเกตพบมาเล่าให้ทันตแพทย์ฟัง

ภาพจำลองเฝือกสบฟันใสแยกอยู่เหนือโมเดลฟันล่าง พร้อมป้ายระบุอุปกรณ์ถอดได้และฟันล่าง ไม่ใช่ภาพสาธิตการใส่

เฝือกสบฟันช่วยอะไร และมีข้อจำกัดอย่างไรบ้าง

เฝือกสบฟัน (Night Guard) คืออุปกรณ์ถอดได้ที่ใช้ครอบฟันบนหรือฟันล่างตามที่ทันตแพทย์พิจารณา หน้าที่หลักคือช่วยปกป้องผิวฟันขณะขบหรือบดฟัน โดยอุปกรณ์ต้องมีความพอดีและการสบที่เหมาะกับผู้ใช้

สิ่งที่กังวล	เฝือกอาจช่วยอย่างไร	ข้อจำกัดที่ควรรู้
ฟันสึกหรือเสียหายจากการบดถู	คั่นไม่ให้ผิวฟันบนและล่างสัมผัสกันโดยตรง	ไม่สามารถซ่อมแซมฟันที่สึก บิ่น หรือร้าวไปแล้วได้
เมื่อยหรือปวดกราม	อาจช่วยบรรเทาอาการในบางคน	ไม่ได้ช่วยทุกสาเหตุ ต้องประเมินกล้ามเนื้อและข้อต่อขากรรไกร
กัดฟันขณะหลับ	ปกป้องฟันระหว่างที่ยังมีการกัดฟัน	ไม่รับประกันว่าจะหยุดพฤติกรรมนี้หรือหายขาด

ผลในการลดปวดจากความผิดปกติของกล้ามเนื้อและข้อต่อขากรรไกร หรือ TMD ยังมีข้อจำกัดทางหลักฐาน จึงควรติดตามว่าอาการดีขึ้นหรือไม่ หากอาการยังไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาทันตแพทย์ ไม่ควรฝืนใส่ต่อเพียงเพราะคิดว่ายิ่งใส่นานจะยิ่งเห็นผล

การดูแลร่วมกันอาจรวมถึงผ่อนคลายก่อนนอน เข้านอนให้เป็นเวลา ลดคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ และเลี่ยงการสูบบุหรี่ หากคุณมักเผลอขบฟันระหว่างวัน ลองตั้งเตือนตัวเองให้คลายกรามและให้ฟันบนและล่างแยกจากกันขณะพัก วิธีเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของการดูแล ไม่ใช่คำรับรองว่าจะเลิกกัดฟันได้ทันที

เช็กลิสต์ข้อมูลที่ควรสังเกตก่อนนัดตรวจ

ก่อนนัดตรวจ ลองทบทวนข้อมูลสั้น ๆ ต่อไปนี้ ไม่จำเป็นต้องมีครบทุกข้อก็สามารถนัดได้

คนใกล้ตัวได้ยินเสียงกัดฟันขณะหลับ
ตื่นมาเมื่อยกรามหรือปวดศีรษะ
ฟันสึก บิ่น หรือเสียวฟัน
กรนดัง สะดุ้งหายใจ หรือง่วงมากตอนกลางวัน
ยาที่ใช้ ความเครียด และการขบฟันระหว่างวัน

หากกรนร่วมกับมีคนสังเกตว่าหายใจหยุดเป็นช่วง ๆ สะดุ้งหอบ หรืออ่อนเพลียมากตอนกลางวัน ควรพบแพทย์เพื่อประเมินปัญหาการหายใจขณะหลับ และแจ้งทันตแพทย์ก่อนเลือกอุปกรณ์ เฝือกป้องกันฟันทั่วไปมีหน้าที่ต่างจากอุปกรณ์เลื่อนขากรรไกรเพื่อช่วยเปิดทางเดินหายใจ จึงไม่ควรซื้อมาใช้แทนการตรวจ

หากขากรรไกรล็อก อ้าปากลำบาก หรือกินดื่มไม่ได้ ควรขอรับการประเมินโดยเร็ว ไม่รอทดลองใส่เฝือกเอง ระหว่างที่ปวดฟันหรือกราม ควรเลี่ยงหมากฝรั่งและอาหารแข็งเพื่อลดการใช้งานบริเวณที่เจ็บ

คำถามที่พบบ่อยก่อนเริ่มใช้เฝือกสบฟัน

ซื้อเฝือกสบฟันสำเร็จรูปมาใส่เองได้ไหม

ควรตรวจและให้ทันตแพทย์ประเมินความพอดีก่อน อุปกรณ์ที่ไม่พอดีอาจทำให้เกิดปัญหากับฟันหรือเหงือก นอกจากนี้ เฝือกชนิดนิ่มไม่ได้เหมาะกับทุกคน บางคนอาจขบฟันมากขึ้นหรือปวดกรามเพิ่ม การเลือกชนิดจึงควรดูอาการและสภาพช่องปากร่วมกัน

ใส่แล้วเจ็บ ต้องฝืนใส่ให้ชินไหม

หากใส่เฝือกแล้วรู้สึกเจ็บ ให้หยุดใช้และติดต่อทันตแพทย์ เพื่อตรวจอุปกรณ์และอาการ ไม่ควรฝืนใส่ต่อ เฝือกที่ใช้เพื่อดูแลปัญหานี้ไม่ควรถูกออกแบบให้เปลี่ยนการสบฟันอย่างถาวร หากรู้สึกว่าฟันสบกันเปลี่ยนไป ควรแจ้งทันตแพทย์ด้วย

ต้องใส่นานแค่ไหน และมีวิธีดูแลอย่างไร

เวลาที่ต้องใส่และระยะติดตามขึ้นอยู่กับอาการและชนิดอุปกรณ์ ควรทำความสะอาดเฝือกทุกวันตามวิธีที่ทันตแพทย์แนะนำ เก็บในกล่องที่แข็งแรง และมาตามนัดเพื่อประเมินว่าต้องปรับเฝือกหรือไม่ หากเฝือกแตก ให้หยุดใช้และติดต่อทันตแพทย์ ไม่ซ่อมด้วยกาวเอง

แหล่งอ้างอิง

ทันตแพทย์ผู้ตรวจทานบทความ

ทพญ.กนกสิริ จริยเศรษฐพงศ์ (หมอปันปัน)

วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)

นัดปรึกษาคุณหมอ →

(ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้วินิจฉัยหรือเลือกอุปกรณ์ด้วยตนเอง การดูแลต้องอาศัยการตรวจและคำแนะนำจากทันตแพทย์หรือแพทย์)

แผนที่คลินิก · ใกล้ BTS เพลินจิต

ปรึกษาปัญหาฟันฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย