ถอนฟันแล้วกินอะไรได้บ้าง กินข้าวได้เมื่อไร และควรเลี่ยงอะไร

Q: กินแล้วมีเศษอาหารใกล้แผล ควรทำอย่างไร

อย่าใช้ไม้จิ้มฟัน นิ้ว หรือลิ้นเขี่ยแผล ใน 24 ชั่วโมงแรกยังไม่ควรบ้วนปาก หลังจากนั้นจึงใช้น้ำเกลืออุ่นบ้วนอย่างเบามือตามคำแนะนำที่ได้รับ หากรู้สึกมีสิ่งติดค้าง ปวดมาก หรือมีเลือดออก ให้ติดต่อทันตแพทย์แทนการแคะออกเอง

หลังถอนฟัน ให้เริ่มด้วยอาหารนิ่มที่เย็นหรืออุ่นเล็กน้อย เมื่อหายชา เลือดสดหยุดไหล และถึงเวลาที่ทันตแพทย์อนุญาตให้กิน เช่น ซุปเนื้อเนียน ไข่เนื้อนุ่ม หรือมันบด จากนั้นค่อยเพิ่มอาหารที่ต้องเคี้ยวตามความสบายและคำแนะนำของผู้รักษา ไม่จำเป็นต้องรีบกลับไปกินอาหารทุกอย่างเพียงเพราะครบจำนวนวัน

แนวทางนี้เหมาะกับผู้ใหญ่หลังถอนฟันทั่วไป หากผ่าฟันคุด ถอนหลายซี่ หรือมีคำสั่งเฉพาะหลังผ่าตัด ให้ยึดคำแนะนำที่ได้รับกลับบ้านเป็นหลัก

ถอนฟันแล้วกินข้าวได้เมื่อไร ก่อนเริ่มมื้อแรกต้องระวังอะไร

ขณะที่ปากยังชา คุณอาจกัดริมฝีปาก ลิ้น หรือกระพุ้งแก้มโดยไม่รู้ตัว จึงควรรอให้หายชาก่อนเคี้ยว และหลีกเลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่มร้อน อย่าใช้แค่ความรู้สึกในปากที่ยังชาเป็นตัวตัดสินอุณหภูมิ

บริเวณที่ถอนฟันจะมีลิ่มเลือดช่วยปกป้องแผล ช่วงแรกจึงควรจิบน้ำจากแก้ว ไม่ใช้หลอดดูด และหลีกเลี่ยงการดูดแผล ใช้ลิ้นดุน หรือใช้นิ้วแตะ ใน 24 ชั่วโมงแรกไม่ควรบ้วนปากหรือถ่มน้ำลาย เพราะอาจรบกวนลิ่มเลือดได้

ก่อนกินแต่ละมื้อ ลองเช็กอาการตัวเองสั้น ๆ ดังนี้:

ยังชาอยู่ไหม — รอให้หายชาก่อนเคี้ยว
เลือดสดยังไหลไหม — ห้ามเลือดก่อนกิน
อาหารร้อนหรือแข็งไหม — พักให้อุ่น เลือกเนื้อนิ่ม
ปวดรุนแรงหรือบวมมากขึ้นไหม — ติดต่อทันตแพทย์

น้ำลายปนเลือดเล็กน้อยอาจพบได้ ต่างจากเลือดสดที่ไหลต่อเนื่อง หากยังต้องกัดผ้าก๊อซห้ามเลือด ให้ทำตามคำแนะนำก่อนเริ่มมื้ออาหาร ไม่กินขณะที่ยังคาผ้าก๊อซไว้ในปาก

ภาพประกอบจำลองอาหารสามช่วง เริ่มเนียนนุ่มเมื่อหายชา เพิ่มมื้ออ่อน และค่อยกลับมาเคี้ยวเมื่อสบายขึ้นและทันตแพทย์อนุญาต

เลือกอาหารอย่างไรให้กินง่ายและไม่รบกวนแผล

ช่วงสองสามวันแรก อาหารที่นุ่ม ชุ่ม และใช้แรงเคี้ยวน้อยมักกินได้สะดวกกว่า เมนูเดียวกันอาจมีทั้งส่วนที่เหมาะและส่วนที่ควรพักไว้ เช่น ซุปเนียนกับขนมปังกรอบที่เสิร์ฟคู่กัน

กลุ่มอาหารหรือเครื่องดื่ม	ตัวเลือกที่กินง่ายกว่า	สิ่งที่ควรพักไว้ช่วงแรก
มื้อคาวเนื้อนิ่ม	ไข่คนเนื้อนุ่ม มันบด พาสต้าต้มจนนิ่ม	ของทอดกรอบ เนื้อแข็ง หรือชิ้นที่ต้องออกแรงเคี้ยวมาก
ซุป	ซุปปั่นเนื้อเนียน พักให้เย็นหรืออุ่นเล็กน้อย	ซุปร้อนจัด ขนมปังกรอบหรือถั่วโรยหน้า
อาหารว่าง	โยเกิร์ตเนื้อเนียน กล้วยบด	ถั่วและขนมกรอบที่อาจกระแทกแผล
เครื่องดื่ม	น้ำเปล่าจิบจากแก้ว	เครื่องดื่มร้อนจัด แอลกอฮอล์ และการดื่มผ่านหลอด

ตัวอย่างเหล่านี้ช่วยให้เลือกตามเนื้อสัมผัส ไม่ใช่รายการที่ทุกคนต้องกินเหมือนกัน หากแพ้อาหารหรือมีข้อจำกัดด้านอาหาร ให้เลือกเมนูที่เหมาะกับตนเองและแจ้งผู้รักษา เมื่อตักกิน ควรเริ่มคำเล็กและเคี้ยวอีกข้างหากทำได้ ถ้าถอนทั้งสองข้างให้ปรึกษาทันตแพทย์ว่าจะจัดมื้ออาหารอย่างไร

เมื่อไรค่อยกลับมาเคี้ยวอาหารตามปกติ

ให้สังเกตว่ากินได้สบายขึ้นหรือไม่ ร่วมกับคำแนะนำของทันตแพทย์ การถอนยากหรือมีแผลผ่าตัดอาจต้องใช้เวลาปรับอาหารนานกว่าการถอนทั่วไป ใช้ลำดับต่อไปนี้เป็นแนวทางเลือกเนื้ออาหาร ไม่ใช่ตารางกำหนดวันหาย:

เริ่มเมื่อหายชา: เลือกอาหารเนียนนุ่ม เย็นหรืออุ่นเล็กน้อย เมื่อห้ามเลือดเรียบร้อยและเริ่มกินได้ตามคำแนะนำ
เพิ่มมื้ออ่อนที่หลากหลาย: เมื่อกินได้สะดวกขึ้น ลองสลับเป็นไข่เนื้อนุ่ม มันบด หรือพาสต้านิ่ม โดยยังหลีกเลี่ยงการเคี้ยวทับแผล
ค่อย ๆ กลับมาเคี้ยว: เพิ่มเนื้อสัมผัสทีละน้อยเมื่อสบายขึ้นและทันตแพทย์อนุญาต หากเจ็บเมื่อเคี้ยว ให้กลับมาเลือกอาหารที่นิ่มกว่า อย่าฝืนลองของแข็งเพื่อทดสอบว่าแผลหายหรือยัง

หากมีเลือดสดไหล ให้หยุดกินและกัดผ้าก๊อซสะอาดตรงแผลให้แน่นต่อเนื่อง 30 นาที หากยังไหลให้ทำซ้ำอีก 30 นาที และติดต่อทันตแพทย์หากยังไม่หยุดไหล หากเลือดออกมากให้ขอความช่วยเหลือทันที

อาการปวดรุนแรง ปวดที่กลับแย่ลงหลังเริ่มดีขึ้น บวมมากขึ้น มีไข้ หนอง หรือรสผิดปกติร่วมกับปวด ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ ไม่ควรแก้ด้วยการเปลี่ยนอาหารเพียงอย่างเดียว หากบวมจนหายใจหรือกลืนลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

คำถามที่พบบ่อยเรื่องอาหารหลังถอนฟัน

กลับมากินข้าวสวยได้เมื่อไร

ให้ดูความนิ่มและแรงที่ต้องใช้เคี้ยว หากข้าวเป็นเม็ดหรือเนื้อค่อนข้างแข็งจนกินแล้วเจ็บ ให้เริ่มจากอาหารเนียนนุ่มก่อน ไม่ต้องฝืนกินข้าวสวยเพื่อให้ครบมื้อ เมื่อเคี้ยวสะดวกขึ้นจึงค่อยลองเพิ่มตามคำแนะนำของทันตแพทย์

กินไข่หรือโยเกิร์ตได้ไหม

เป็นตัวเลือกอาหารนิ่มได้หากไม่แพ้หรือมีข้อห้ามเฉพาะ เลือกไข่ที่ปรุงสุกแต่เนื้อยังนุ่ม ไม่ทอดจนขอบกรอบ และโยเกิร์ตเนื้อเนียนที่ไม่มีถั่วหรือของกรอบผสม ทั้งนี้อาหารนิ่มก็ไม่ควรเสิร์ฟตอนร้อนจัด

ดื่มกาแฟหรือแอลกอฮอล์ได้เมื่อไร

ช่วงแรกควรพักกาแฟร้อนจัดไว้ก่อน หากต้องการดื่ม ให้สอบถามผู้รักษาเรื่องเวลาที่เหมาะสม ปล่อยให้เครื่องดื่มเย็นลง และไม่ใช้หลอดดูด ส่วนแอลกอฮอล์ควรงดอย่างน้อย 48 ชั่วโมง และนานกว่านั้นหากทันตแพทย์สั่งหรือยาที่ใช้อยู่มีข้อห้าม ไม่ถือว่าครบเวลาแล้วดื่มได้ทุกคน

กินแล้วมีเศษอาหารใกล้แผล ควรทำอย่างไร

อย่าใช้ไม้จิ้มฟัน นิ้ว หรือลิ้นเขี่ยแผล ใน 24 ชั่วโมงแรกยังไม่ควรบ้วนปาก หลังจากนั้นจึงใช้น้ำเกลืออุ่นบ้วนอย่างเบามือตามคำแนะนำที่ได้รับ หากรู้สึกมีสิ่งติดค้าง ปวดมาก หรือมีเลือดออก ให้ติดต่อทันตแพทย์แทนการแคะออกเอง

แหล่งอ้างอิง

ทันตแพทย์ผู้ตรวจทานบทความ

ทพญ.กนกสิริ จริยเศรษฐพงศ์ (หมอปันปัน)

วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)

นัดปรึกษาคุณหมอ →

(ข้อมูลนี้เป็นคำแนะนำทั่วไป ไม่แทนการตรวจและคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากทันตแพทย์)

แผนที่คลินิก · ใกล้ BTS เพลินจิต

ปรึกษาปัญหาฟันฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย