เมื่ออุดฟันชั่วคราวระหว่างรักษารากฟัน ควรเลี่ยงเคี้ยวอาหารด้วยฟันซี่ที่รักษา ทำความสะอาดอย่างเบามือ และกลับมาตามนัด หากวัสดุอุดชั่วคราวหลุด ให้ติดต่อคลินิกที่รักษาทันทีเพื่อประเมินและนัดดูแล ไม่ต้องรอให้ปวดหรือรอจนถึงวันนัดเดิม
วัสดุอุดชั่วคราวมีหน้าที่อะไร
วัสดุอุดชั่วคราวทำหน้าที่ปิดช่องเปิดบนตัวฟันระหว่างรอการรักษาขั้นต่อไป บางคนอาจต้องทำความสะอาดและอุดคลองรากฟันต่อ ขณะที่บางคนอุดคลองรากฟันเสร็จแล้วแต่ยังรอการบูรณะตัวฟัน
จำนวนครั้งในการรักษาแตกต่างกันไป บางกรณีสามารถทำเสร็จได้ในครั้งเดียว แต่บางกรณีต้องกลับมาทำหลายครั้ง ก่อนกลับบ้าน ควรสอบถามทันตแพทย์ให้แน่ใจว่า นัดถัดไปต้องทำอะไร และฟันซี่นี้มีแผนบูรณะอย่างไร
การกินอาหารและทำความสะอาด
หลังทำฟัน ควรรอให้ยาชาหมดฤทธิ์ก่อนกินอาหาร เพื่อเลี่ยงการเผลอกัดแก้มหรือลิ้นโดยไม่รู้ตัว และทำตามระยะเวลาที่ทันตแพทย์แนะนำสำหรับวัสดุที่ใช้ เลือกอาหารนุ่มที่เคี้ยวง่าย เช่น ไข่ตุ๋นหรือปลา และใช้ฟันด้านอื่นเคี้ยวไปก่อน
ระหว่างที่ฟันยังบูรณะไม่เสร็จ ควรเลี่ยงอาหารแข็งและเหนียวจัด เช่น น้ำแข็ง ถั่วแข็ง หรือลูกอมเหนียว แม้จะไม่มีอาการปวด ฟันซี่นี้ก็ยังต้องได้รับการปกป้องจนกว่าทันตแพทย์จะประเมินว่าใช้งานได้
ยังแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้ง และทำความสะอาดซอกฟันได้ โดยเบามือบริเวณที่กำลังรักษา หากได้รับคำแนะนำเฉพาะเกี่ยวกับวัสดุหรือการใช้ไหมขัดฟัน ให้ยึดคำแนะนำของผู้รักษาเป็นหลัก
หากต้องใช้ยา ให้ใช้ตามคำสั่งหรือฉลาก ไม่เพิ่มขนาดยาเอง และควรแจ้งโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ รวมถึงประวัติแพ้ยาให้ทันตแพทย์หรือเภสัชกรทราบก่อนขอคำแนะนำเรื่องยาเพิ่มเติม
วัสดุอุดชั่วคราวหลุดหรือมีอาการผิดปกติ ควรทำอย่างไร
ผิววัสดุอุดชั่วคราวอาจสึกหรือหลุดออกเป็นชั้นบาง ๆ ได้ ซึ่งแตกต่างจากวัสดุหลุดเป็นก้อนหรือมองเห็นช่องเปิดบนตัวฟัน หากไม่แน่ใจ ให้ติดต่อคลินิกเพื่อตรวจประเมิน ไม่ควรใช้การไม่มีอาการปวดเป็นเกณฑ์ว่าสามารถรอได้
เมื่อสงสัยว่าวัสดุอุดหลุด ให้หยุดเคี้ยวด้วยฟันซี่นั้นแล้วติดต่อผู้รักษาทันที พร้อมแจ้งว่าเริ่มสังเกตเห็นเมื่อไร มีอาการปวด บวม หรือกัดแล้วรู้สึกผิดปกติร่วมด้วยหรือไม่ ระหว่างรอ ควรทำความสะอาดอย่างเบามือ และอย่าแคะหรือพยายามอุดช่องเปิดด้วยตนเองโดยยังไม่ได้รับคำแนะนำจากทันตแพทย์
| อาการที่พบ | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|
| ระบมเล็กน้อยช่วงแรกและค่อย ๆ ดีขึ้น | ดูแลตามคำแนะนำและมาตามนัด หากกังวลให้ติดต่อผู้รักษา |
| ผิววัสดุสึกบาง ๆ แต่ไม่แน่ใจว่าปิดฟันอยู่ครบหรือไม่ | สอบถามคลินิก ไม่แคะทดสอบเอง |
| วัสดุหลุดเป็นก้อนหรือเห็นช่องเปิด | ติดต่อคลินิกทันทีเพื่อนัดประเมิน ไม่รอให้ปวด |
| ปวดรุนแรง ปวดมากขึ้น ปวดหลายวันไม่ทุเลา อาการเดิมกลับมา หรือกัดแล้วฟันสูง | ติดต่อทันตแพทย์โดยเร็ว ไม่รอถึงนัดถัดไป |
| เหงือกหรือหน้าบวมเห็นชัด โดยเฉพาะเมื่อมีไข้ร่วมด้วย | ขอรับการประเมินจากทันตแพทย์อย่างเร่งด่วน |
| หายใจ กลืน หรือพูดลำบาก บวมมากในปาก อ้าปากลำบากมาก หรือมีตาบวม/ปวดตา/การมองเห็นผิดปกติ | ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่รอคำตอบทางแชต |
หากมีผื่น ลมพิษ หรือคันหลังใช้ยา ให้ติดต่อผู้รักษาทันทีเพื่อประเมินอาการแพ้ยา หากมีอาการหายใจหรือกลืนลำบากร่วมด้วย ให้ไปฉุกเฉิน
เช็ก 5 ข้อระหว่างรอนัด
- วัสดุหลุดหรือเห็นช่องเปิด → ติดต่อคลินิกทันที
- ปวดมากขึ้นหรืออาการเดิมกลับมา → ติดต่อทันตแพทย์
- กัดแล้วรู้สึกฟันสูง → ให้ทันตแพทย์ตรวจ
- เหงือกหรือหน้าบวม → ขอรับการตรวจเร่งด่วน
- หายใจหรือกลืนลำบาก → ไปฉุกเฉินทันที
คำถามที่พบบ่อยระหว่างรอนัด
วัสดุหลุดแต่ไม่ปวด รออีกหลายวันได้ไหม
ไม่ควรกำหนดวันรอเอง ให้แจ้งคลินิกทันทีเพื่อให้ผู้รักษาประเมินเวลาที่เหมาะสมในการกลับมาตรวจ หากติดต่อผู้รักษาไม่ได้ ให้ขอคำแนะนำจากสถานพยาบาลที่มีบริการทันตกรรมใกล้ตัว
อาการดีขึ้นแล้ว ไม่ปวด เลื่อนนัดหรือหยุดรักษาได้ไหม
อาการดีขึ้นไม่ได้ยืนยันว่าการรักษาเสร็จสมบูรณ์ โดยเฉพาะเมื่อฟันยังมีวัสดุอุดชั่วคราว หากไม่สามารถไปตามนัดได้ ควรติดต่อคลินิกเพื่อจัดนัดใหม่และสอบถามวิธีดูแลระหว่างรอ ไม่ควรหยุดรักษาไปเอง
รักษารากฟันแล้ว ต้องครอบฟันทุกซี่หรือไม่
ฟันที่รักษารากแล้วจำเป็นต้องได้รับการบูรณะส่วนตัวฟันอย่างเหมาะสม แต่ไม่จำเป็นต้องครอบฟันทุกซี่ วิธีบูรณะขึ้นอยู่กับตำแหน่งของฟัน ปริมาณเนื้อฟันที่เหลือ และแรงที่ฟันต้องรับ ให้ทันตแพทย์อธิบายแผนของฟันซี่นั้น รวมถึงช่วงเวลาที่ควรกลับมาทำต่อ
หากต้องการนัดตรวจหรือสอบถามการดูแลฟันระหว่างรักษารากฟันกับ Evercare Dental ติดต่อได้ที่ LINE @evercaredental
พร้อมแจ้งขั้นตอนที่ทำล่าสุดและอาการปัจจุบันให้ทีมงานทราบ
บทความที่เกี่ยวข้อง
แหล่งอ้างอิง
- American Association of Endodontists — Post Treatment Care
- American Association of Endodontists — Root Canal Explained
- NHS — Root canal treatment
- Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust — Extirpation aftercare advice
- คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ — เกร็ดความรู้ปฏิบัติตัวหลังทำฟัน: หลังรักษารากฟัน
- NHS — Dental abscess
- วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)
(ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากทันตแพทย์)
