ขูดหินปูนทำให้ฟันบางลงจริงไหม?

โดยทั่วไป การขูดหินปูนอย่างถูกวิธีโดยทันตแพทย์ไม่ได้ทำให้ฟันบางลง แต่หลังทำเสร็จ บางคนอาจมีอาการเสียวฟันหรือรู้สึกว่าซอกฟันโล่งขึ้น จนกังวลว่าเคลือบฟันถูกขูดออกไป ความรู้สึกเหล่านี้ยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าฟันบางลง ต้องพิจารณาสภาพเหงือกและฟันเดิมของแต่ละบุคคลร่วมด้วย

ขูดหินปูนเอาอะไรออก ต่างจากฟันสึกอย่างไร?

หินปูนคือคราบจุลินทรีย์ที่แข็งตัวและเกาะอยู่บนฟัน การขูดหินปูนมีเป้าหมายเพื่อนำคราบนี้ออกจากผิวฟันและใต้ขอบเหงือก ส่วนเคลือบฟันเป็นชั้นแข็งที่ปกป้องตัวฟัน ทั้งสองอย่างจึงเป็นคนละส่วนกัน

คำว่า “รู้สึกฟันบาง” อาจหมายถึงหลายอย่าง การแยกสิ่งที่สังเกตได้ช่วยให้เล่าอาการกับทันตแพทย์ได้ตรงจุดขึ้น

สิ่งที่สังเกต	อาจเกี่ยวข้องกับอะไร	ควรทำอย่างไร
ซอกฟันดูโล่งหลังเอาหินปูนออก	คราบที่เคยบังช่องฟันหายไป หรือเห็นรากฟันมากขึ้นเมื่อเหงือกลดบวม	ให้ทันตแพทย์ประเมินสภาพเหงือกและช่องฟัน
เสียวเมื่อดื่มน้ำเย็น	รากฟันที่เปิดจากเหงือกร่น หรือการเสียวชั่วคราวหลังการรักษา	สังเกตแนวโน้มอาการและแจ้งทันตแพทย์หากไม่ทุเลา
ผิวฟันสึก บิ่น หรือมีอาการเฉพาะซี่	อาจมีเคลือบฟันสึก ฟันผุ หรือฟันร้าวร่วมด้วย	ตรวจหาสาเหตุ ไม่สรุปจากความรู้สึกเพียงอย่างเดียว

ตารางนี้ใช้สำหรับเตรียมข้อมูลไปตรวจเบื้องต้น ไม่สามารถใช้ยืนยันสาเหตุของอาการได้ด้วยตัวเอง

โมเดลฟันจำลองหนึ่งซี่เป็นหลัก พร้อมป้ายชี้คราบหินปูนใกล้ขอบเหงือกและผิวเคลือบฟัน ไม่ใช่ภาพตัดขวางหรือผลรักษาจริง

ทำไมหลังขูดหินปูนจึงเสียวฟันหรือเห็นช่องฟันชัดขึ้น?

คนที่มีปัญหาเหงือกร่นอยู่ก่อน อาจเสียวฟันเมื่อหินปูนที่เคยปกคลุมบริเวณรากฟันถูกเอาออก เพราะรากฟันไม่ได้มีชั้นเคลือบฟันปกป้องเหมือนส่วนตัวฟัน หากชั้นปกป้องเนื้อฟันลดลง ความเย็นหรือความร้อนก็จะกระตุ้นให้เกิดอาการได้ง่ายขึ้น

สำหรับผู้ที่กำลังรักษาโรคปริทันต์ เมื่อเหงือกที่อักเสบยุบตัวลง อาจเห็นรากฟันหรือช่องระหว่างฟันชัดเจนขึ้น ซึ่งขึ้นอยู่กับการอักเสบและกระดูกรองรับฟันก่อนรักษา ไม่ได้แปลว่าตัวฟันถูกขูดจนเล็กลง และไม่ควรคาดหวังว่าเหงือกจะกลับมาปิดช่องฟันได้เสมอไป

การขูดหินปูนทั่วไปกับการขูดหินปูนร่วมกับการเกลารากฟันมีขอบเขตที่ต่างกัน การเกลารากฟันคือการทำความสะอาดผิวรากฟันในร่องเหงือกที่ลึกเพื่อรักษาโรคปริทันต์ ซึ่งอาจต้องใช้ยาชาหรือแบ่งทำหลายครั้ง จึงควรสอบถามให้แน่ชัดว่ากำลังรับการรักษาแบบใดอยู่

ดูแลหลังขูดหินปูนอย่างไร และเมื่อไรควรกลับไปตรวจ?

ควรใช้แปรงขนนุ่มร่วมกับยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง และทำความสะอาดซอกฟันตามที่ทันตแพทย์แนะนำ หากความเย็นหรือความร้อนกระตุ้นให้เสียวฟัน ควรเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่เย็นจัดหรือร้อนจัดชั่วคราว

ยาสีฟันสูตรลดอาการเสียวฟันอาจช่วยบรรเทาได้ แต่ต้องใช้ต่อเนื่องตามฉลากและอาจไม่เห็นผลทันที หากอาการยังไม่ดีขึ้น ควรให้ทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุและแนะนำวิธีดูแลที่เหมาะสม เพราะยาสีฟันไม่สามารถแก้ปัญหาได้ทุกสาเหตุ

เช็กอาการหลังทำ 4 ข้อ

เสียวเฉพาะตอนเย็นหรือร้อน หรือปวดเอง?
เป็นซี่เดียวหรือหลายซี่?
อาการเบาลง คงเดิม หรือมากขึ้น?
มีเจ็บเวลากัด บวม ไข้ หรือรสผิดปกติไหม?

หากมีอาการปวดมากขึ้น เจ็บเวลากัด มีไข้ แก้มหรือขากรรไกรบวม หรือรู้สึกถึงรสผิดปกติในปาก ควรติดต่อทันตแพทย์โดยเร็ว รวมถึงอาการปวดฟันที่นานเกิน 2 วันก็ควรไปตรวจเช่นกัน ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้หรือเหมารวมว่าเป็นแค่อาการหลังขูดหินปูนตามปกติ

ถ้ามีอาการบวมรอบตาหรือคอ หรือบวมจนหายใจ กลืน หรือพูดลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอดูอาการหรือรอให้ถึงคิวนัดเดิม

คำถามที่พบบ่อยก่อนนัดขูดหินปูน

เสียวฟันหลังขูดหินปูนกี่วันจึงจะหาย?

ระยะเวลาจะต่างกันไปตามสภาพฟันและการรักษาของแต่ละคน หลังขูดหินปูนร่วมกับการเกลารากฟัน อาจรู้สึกระบม 1–2 วัน และเสียวฟันได้นานถึงประมาณ 1 สัปดาห์ แต่นี่ไม่ใช่กำหนดเวลาที่ใช้ได้กับทุกคน หากอาการไม่ทุเลา รบกวนการกิน หรือมีสัญญาณผิดปกติตามที่กล่าวไป ให้ติดต่อทันตแพทย์ได้เลยโดยไม่ต้องรอให้ครบสัปดาห์

กลัวฟันบาง ควรงดขูดหินปูนหรือเว้นระยะให้นานขึ้นไหม?

ควรตรวจเพื่อกำหนดนัดตามสภาพช่องปาก การปล่อยหินปูนทิ้งไว้ไม่ได้ช่วยรักษาเคลือบฟัน และไม่สามารถเอาคราบแข็งเหล่านี้ออกได้ด้วยการแปรงฟันเพียงอย่างเดียว ความถี่ในการขูดหินปูนจึงควรพิจารณาจากการสะสมของคราบและสุขภาพเหงือกเป็นหลัก ไม่ใช่กำหนดระยะเวลาตายตัวเหมือนกันทุกคน

ก่อนเริ่มทำ ควรบอกหรือถามทันตแพทย์เรื่องอะไรบ้าง?

ควรแจ้งตำแหน่งที่มักมีอาการเสียวฟัน สิ่งที่กระตุ้นให้เกิดอาการ และประวัติการเสียวฟันก่อนหน้านี้ หากสังเกตเห็นคอฟันเปิดหรือมีปัญหาที่ฟันซี่ไหนเป็นพิเศษ ให้ชี้ตำแหน่งที่กังวล พร้อมสอบถามว่าต้องขูดหินปูนทั่วไปหรือรักษาโรคปริทันต์ รวมถึงวิธีดูแลบริเวณที่เสียวฟันหลังทำเสร็จ

แหล่งอ้างอิง

ทันตแพทย์ผู้ตรวจทานบทความ

ทพญ.กนกสิริ จริยเศรษฐพงศ์ (หมอปันปัน)

วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)

นัดปรึกษาคุณหมอ →

(ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากทันตแพทย์)

แผนที่คลินิก · ใกล้ BTS เพลินจิต

ปรึกษาปัญหาฟันฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย