วัสดุอุดฟันเปลี่ยนสี ต้องอุดใหม่ไหม?

Q: ฟอกสีฟันช่วยให้วัสดุอุดที่เหลืองกลับมาขาวไหม?

การฟอกสีฟันช่วยให้ฟันธรรมชาติสว่างขึ้น แต่วัสดุอุดฟันจะไม่ขาวตาม หากมีรอยอุดบริเวณฟันหน้าหรือจุดที่เห็นชัดเวลายิ้ม ควรตรวจและคุยแผนกับทันตแพทย์ก่อนฟอกสีฟัน เพื่อประเมินความแตกต่างของสีที่อาจเห็นชัดขึ้นหลังทำ

ส่องกระจกแล้วเห็นรอยอุดฟันเหลือง คล้ำ หรือมีขอบดำ หลายคนอาจกังวลว่าต้องรื้อทำใหม่ แต่วัสดุอุดฟันที่เปลี่ยนสีไม่ได้หมายความว่าต้องอุดใหม่ทุกครั้ง โดยเฉพาะวัสดุสีเหมือนฟันที่อาจติดคราบหรือมีสีต่างจากฟันข้างเคียงมากขึ้น

บางกรณีอาจแก้ปัญหาได้ด้วยการขัดผิวหรือซ่อมเฉพาะจุด สิ่งสำคัญคือต้องให้ทันตแพทย์ตรวจสภาพวัสดุและเนื้อฟัน รวมถึงอาการที่เกิดขึ้นกับฟันซี่นั้น ว่ามีฟันผุ รอยแตก หรือความเสียหายร่วมด้วยหรือไม่ก่อนเลือกวิธีดูแล

สีที่เปลี่ยนบอกอะไรได้บ้าง

วัสดุอุดสีเหมือนฟัน เช่น คอมโพสิต มีโอกาสเกิดคราบหรือเปลี่ยนสีได้ ความต่างของสีระหว่างรอยอุดกับฟันธรรมชาติอาจเกี่ยวกับทั้งตัววัสดุและสีฟันที่เปลี่ยนไป ส่วนชา กาแฟ และบุหรี่ก็เป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับคราบบริเวณขอบวัสดุได้

ขอบวัสดุอุดฟันดำยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าฟันผุ คราบสีที่ขอบกับฟันผุเป็นคนละสิ่งที่ต้องตรวจแยกกัน ขณะเดียวกัน การที่ฟันซี่นั้นไม่ปวดก็ไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีฟันผุ เพราะฟันผุระยะแรกอาจไม่มีอาการ

ทันตแพทย์จะพิจารณาจากผิววัสดุ รอยต่อกับฟัน รอยบิ่นหรือแตก และสภาพเนื้อฟัน ร่วมกับประวัติอาการและความเสี่ยงฟันผุ อาจใช้ภาพรังสีประกอบเมื่อมีข้อบ่งชี้ จึงไม่ควรใช้ภาพถ่ายหรือสีของรอยอุดเพียงอย่างเดียวเลือกวิธีรักษา

โมเดลฟันสามมิติจำลองสามแบบ แสดงคราบบนผิววัสดุ รอยบิ่นเฉพาะจุด และวัสดุแตกกว้าง ไม่ใช่ภาพวินิจฉัยฟันผุหรือผลรักษา

ขัดผิว ซ่อม หรืออุดใหม่ ต่างกันอย่างไร

สภาพรอยอุดที่มองดูคล้ายกันอาจเหมาะกับการดูแลที่ต่างกัน ตารางนี้ช่วยสรุปทางเลือกหลังจากที่ทันตแพทย์ประเมินสภาพฟันแล้ว

ทางเลือก	กรณีที่ทันตแพทย์อาจพิจารณา	ข้อจำกัดที่ควรรู้
ติดตามตามนัด	สีต่างเล็กน้อย แต่ตรวจแล้วรอยอุดยังใช้ได้และไม่มีปัญหาที่ต้องรักษา	ต้องติดตามตามความเสี่ยงของแต่ละคน ไม่ใช่ปล่อยไว้โดยไม่ตรวจ
ขัดหรือปรับผิว	คราบตื้นหรือผิวไม่เรียบที่แก้ได้ โดยวัสดุส่วนหลักยังดี	ช่วยเรื่องผิวและคราบบางชนิด แต่แก้สีที่เปลี่ยนลึกในวัสดุไม่ได้ทุกกรณี
ซ่อมเฉพาะจุด	มีรอยบิ่น ข้อบกพร่อง หรือฟันผุเฉพาะบริเวณที่เข้าถึงและซ่อมได้ ส่วนที่เหลือยังเหมาะจะเก็บไว้	ต้องประเมินเนื้อฟัน วัสดุเดิม และการยึดติด ไม่ใช่ทุกรอยอุดจะซ่อมได้
รื้อวัสดุเดิมและบูรณะใหม่	เสียหายกว้าง หรือมีปัญหาสีมากจนการซ่อมไม่เหมาะสม	ต้องเลือกวิธีบูรณะตามเนื้อฟันที่เหลือ การอุดใหม่เพียงอย่างเดียวอาจไม่เหมาะกับทุกซี่

การรื้อวัสดุเดิมอาจทำให้สูญเสียเนื้อฟันเพิ่มขึ้น จึงควรพิจารณาว่าเก็บส่วนที่ยังใช้งานได้ดีไว้ได้หรือไม่ หากกังวลเรื่องสีของฟันหน้า สามารถแจ้งความต้องการตรง ๆ เพื่อชั่งน้ำหนักความสวยงามกับการรักษาเนื้อฟัน

สังเกตอะไร และเมื่อไรควรไปตรวจ

หากสังเกตเห็นว่ารอยอุดเปลี่ยนสี ควรนัดตรวจเพื่อหาสาเหตุแม้จะยังเคี้ยวอาหารได้ปกติ ก่อนนัดตรวจ ลองเตรียมข้อมูลสั้น ๆ เหล่านี้เพื่อแจ้งทันตแพทย์

สีเปลี่ยนตรงไหน และเริ่มสังเกตเห็นเมื่อไร
มีอาการเสียวฟัน ปวด หรือเจ็บเวลากัดอาหารไหม
วัสดุมีรอยบิ่น รู้สึกหลวม หรือมีเศษอาหารติดไหม
เคยฟอกสีฟันหรือทำฟันซี่นี้เมื่อไร
มีโรคประจำตัว ยาที่ใช้ หรือประวัติแพ้ยาอะไรบ้าง

ควรติดต่อทันตแพทย์เร็วขึ้น หากปวดต่อเนื่องเกิน 2 วัน ปวดไม่ทุเลา เจ็บเวลากัด หรือวัสดุหลวมและแตก หากมีไข้ร่วมกับอาการปวด แก้มหรือขากรรไกรบวม ให้รีบติดต่อเพื่อประเมินความเร่งด่วน โดยไม่ต้องรอให้ครบ 2 วัน

ไปโรงพยาบาลทันที หากมีอาการบวมรอบตาหรือคอ หรือบวมในปากหรือคอจนหายใจ กลืน หรือพูดลำบาก

ระหว่างรอตรวจ ควรแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง หากเจ็บเวลาเคี้ยว ให้เลือกอาหารนิ่มและหลีกเลี่ยงการใช้ฟันซี่ที่เจ็บกัดอาหาร การดูแลเบื้องต้นช่วยประคองอาการและรักษาความสะอาด แต่ไม่ทดแทนการแก้รอยอุดที่มีปัญหา

คำถามที่พบบ่อย

ฟอกสีฟันช่วยให้วัสดุอุดที่เหลืองกลับมาขาวไหม?

การฟอกสีฟันช่วยให้ฟันธรรมชาติสว่างขึ้น แต่วัสดุอุดฟันจะไม่ขาวตาม หากมีรอยอุดบริเวณฟันหน้าหรือจุดที่เห็นชัดเวลายิ้ม ควรตรวจและคุยแผนกับทันตแพทย์ก่อนฟอกสีฟัน เพื่อประเมินความแตกต่างของสีที่อาจเห็นชัดขึ้นหลังทำ

ไม่ปวดเลย ต้องเปลี่ยนรอยอุดไหม?

ยังตอบจากอาการเพียงอย่างเดียวไม่ได้ หากตรวจแล้วพบว่ารอยอุดยังใช้งานได้ดี อาจติดตามหรือแก้เฉพาะคราบได้ แต่ฟันผุบางระยะไม่มีอาการ จึงควรให้ทันตแพทย์ตรวจรอยอุดที่สงสัย

ขัดผิวแล้วจะกลับมาเหมือนใหม่หรือไม่?

ขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ความลึกของคราบ และสภาพวัสดุ การขัดผิวอาจช่วยขจัดคราบตื้นได้ แต่ไม่รับประกันว่าสีจะกลมกลืนทั้งหมด หากยังไม่พอใจกับสี ควรพูดคุยถึงทางเลือกและข้อแลกเปลี่ยนก่อนตัดสินใจรื้อวัสดุเดิม

แหล่งอ้างอิง

ทันตแพทย์ผู้ตรวจทานบทความ

ทพญ.กนกสิริ จริยเศรษฐพงศ์ (หมอปันปัน)

วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)

นัดปรึกษาคุณหมอ →

(ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่แทนการตรวจวินิจฉัยหรือแผนรักษาเฉพาะบุคคล)

แผนที่คลินิก · ใกล้ BTS เพลินจิต

ปรึกษาปัญหาฟันฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย