เจ็บฟันเวลาเคี้ยว อาจเป็นฟันร้าวไหม ควรทำอย่างไร?

เจ็บฟันเวลาเคี้ยวอาจเกิดจากฟันร้าว แต่ยังไม่สามารถสรุปจากอาการเพียงอย่างเดียวได้ เพราะปัญหาอย่างฟันผุ วัสดุอุดหลวม หรือปัญหาเนื้อเยื่อในฟันก็ทำให้เจ็บตอนกัดได้เช่นกัน หากมีอาการเป็นซ้ำควรนัดตรวจ ระหว่างรอให้เลี่ยงการเคี้ยวด้วยฟันซี่ที่เจ็บ และสังเกตว่ามีอาการบวม ไข้ หรือความผิดปกติอื่นร่วมด้วยหรือไม่

เจ็บแบบไหนที่อาจเกี่ยวกับฟันร้าว?

ฟันร้าวอาจทำให้เจ็บเป็น ๆ หาย ๆ เวลาเคี้ยว บางครั้งอาจรู้สึกเจ็บตอนปล่อยแรงกัด หรือเสียวฟันเมื่อโดนของร้อนหรือเย็น อาการเหล่านี้อาจทำให้ระบุได้ยากว่าเจ็บจากฟันซี่ไหน การที่อาการปวดหยุดไปชั่วคราวไม่ได้แปลว่าฟันกลับมาเป็นปกติเสมอไป นอกจากนี้ เส้นร้าวตื้นที่จำกัดอยู่แค่เคลือบฟันมักไม่ทำให้เกิดอาการปวด จึงไม่ควรใช้เส้นที่มองเห็นตัดสินความรุนแรงเอง

อาการเจ็บแปลบขณะกัดยังพบได้จากโรคฟันผุ วัสดุอุดฟันหลวม หรือความเสียหายของเนื้อเยื่อในโพรงฟัน อาการที่คล้ายกันอาจต้องรักษาต่างกัน ทันตแพทย์จึงต้องตรวจหาสาเหตุก่อนเลือกว่าจะอุดฟัน ครอบฟัน หรือรักษารากฟัน

โมเดลฟันจำลองสองแบบ เปรียบเทียบเส้นร้าวตื้นเฉพาะเคลือบฟันกับรอยที่ลึกเข้าเนื้อฟัน เป็นภาพแนวคิด ไม่ใช่ผลตรวจหรือภาพก่อนและหลัง

ควรนัดตรวจหรือไปห้องฉุกเฉิน?

หากสงสัยว่าฟันร้าว ควรติดต่อทันตแพทย์เพื่อนัดตรวจโดยเร็ว แม้จะยังสามารถใช้ฟันอีกข้างเคี้ยวอาหารได้ ตารางนี้ช่วยดูความเร่งด่วน ไม่ได้ใช้วินิจฉัยสาเหตุ

อาการที่พบ	ควรทำอย่างไร
เจ็บตอนกัดหรือปล่อยแรงกัด เป็นซ้ำแม้มีช่วงที่หาย	นัดตรวจโดยเร็ว ไม่รอให้ปวดตลอดเวลา
ปวดต่อเนื่อง หรือเสียวร้อนเย็นแล้วปวดค้าง	ติดต่อทันตแพทย์โดยเร็วเพื่อประเมินเนื้อเยื่อในฟัน
ปวดร่วมกับเหงือกหรือแก้มบวม ไข้ หรือรสผิดปกติในปาก	ขอคิวทันตกรรมเร่งด่วน เพราะอาจมีการติดเชื้อ
บวมรอบตาหรือคอ หรือบวมจนหายใจ กลืน หรือพูดลำบาก	ไปห้องฉุกเฉินทันที

หากมีอาการบวมมากในปาก อ้าปากลำบากมาก หรือมีปัญหาการมองเห็นร่วมด้วย ควรรีบไปห้องฉุกเฉินโดยไม่ต้องรอคิวนัดทันตกรรมตามปกติ

4 เรื่องที่ควรสังเกตและแจ้งก่อนตรวจ

จดอาการที่เกิดขึ้นตามปกติเพื่อแจ้งทันตแพทย์ ไม่ต้องลองกัดของแข็งเพื่อทดสอบอาการ

เจ็บตอนกัดหรือตอนปล่อยแรงกัด
ปวดหายเร็วหรือปวดค้างหลังเจอร้อนเย็น
ปวดเป็นครั้งคราวหรือปวดเองขณะพัก
มีบวม ไข้ หรือรสผิดปกติในปากร่วมด้วย

ระหว่างรอตรวจดูแลอย่างไร และจะรักษาแบบไหน?

ในช่วงที่รอพบทันตแพทย์ ควรเลือกรับประทานอาหารนิ่ม เช่น ไข่ตุ๋นหรือโยเกิร์ต และหลีกเลี่ยงการเคี้ยวด้วยฟันซี่ที่เจ็บ งดอาหารที่มีรสหวานจัด ร้อนจัด หรือเย็นจัด พร้อมทั้งใช้แปรงสีฟันขนนุ่มทำความสะอาดอย่างเบามือ หากต้องการใช้ยาบรรเทาอาการปวด ควรปรึกษาเภสัชกรเรื่องยาที่เหมาะกับตนเองและใช้ตามฉลาก การบรรเทาปวดช่วยระหว่างรอตรวจ แต่ไม่ได้แก้สาเหตุ

อย่านำยาแอสไพรินไปวางบนฟันหรือเหงือกเพื่อแก้ปวด และไม่ควรทายาชาเฉพาะที่ลงบนบริเวณที่สงสัยว่าฟันร้าวด้วยตนเอง ในการตรวจ ทันตแพทย์อาจต้องใช้แสงช่วยหารอยร้าวร่วมกับการเอกซเรย์ เนื่องจากรอยร้าวบางแนวอาจมองไม่เห็นในภาพรังสีทั่วไป

การรักษาจะขึ้นอยู่กับความลึก ตำแหน่ง และผลกระทบต่อเนื้อเยื่อในฟัน ในบางกรณีอาจบูรณะได้ด้วยการอุดฟันหรือครอบฟัน แต่หากเนื้อเยื่อที่มีเส้นประสาทได้รับผลกระทบ อาจต้องรักษารากฟันก่อนบูรณะ หากรอยร้าวลึกถึงรากฟัน บางกรณีอาจต้องถอนฟันซี่นั้น ทันตแพทย์จึงต้องประเมินอย่างละเอียด ไม่สามารถเลือกวิธีรักษาจากอาการเจ็บเพียงอย่างเดียวได้

คำถามที่พบบ่อย

พอหยุดเคี้ยวก็หาย รอดูไปก่อนได้ไหม?

หากกลับมาเจ็บซ้ำควรนัดตรวจ เพราะฟันร้าวอาจมีอาการปวดเป็นช่วง ๆ และรอยร้าวที่ฟันไม่สามารถสมานตัวเองได้เหมือนกระดูก แม้รักษาแล้วก็ยังต้องติดตาม ผลขึ้นกับสภาพฟันแต่ละซี่

เอกซเรย์ไม่เห็นรอยร้าว แปลว่าไม่มีปัญหาหรือเปล่า?

ยังไม่สามารถสรุปเช่นนั้นได้ รอยร้าวอาจอยู่ในแนวที่ภาพรังสีมองไม่เห็น หากยังมีอาการเจ็บ ควรแจ้งทันตแพทย์เพื่อประเมินอาการร่วมกับการตรวจในช่องปากอย่างละเอียด

ฟันร้าวต้องรักษารากฟันทุกซี่ไหม?

ไม่จำเป็นต้องรักษารากฟันทุกซี่ ทันตแพทย์จะพิจารณาจากความลึกของรอยร้าวและการกระทบต่อเนื้อเยื่อภายในฟัน การรักษารากฟันจึงเป็นเพียงทางเลือกตามข้อบ่งชี้ทางคลินิก ไม่ใช่ขั้นตอนที่ต้องทำในทุกกรณี

แหล่งอ้างอิง

ทันตแพทย์ผู้ตรวจทานบทความ

ทพญ.กนกสิริ จริยเศรษฐพงศ์ (หมอปันปัน)

วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ทันตกรรมประดิษฐ์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทันตแพทยศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เกียรตินิยมอันดับ 2)

นัดปรึกษาคุณหมอ →

(บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากทันตแพทย์ได้)

แผนที่คลินิก · ใกล้ BTS เพลินจิต

ปรึกษาปัญหาฟันฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย